Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for december, 2015

Tradities

Onder aanvoering van Wilders zijn er nogal wat mensen die de grote instroom van vluchtelingen als een bedreiging ervaren. Daar kan ik me wel iets bij voorstellen, als je zelf volledig afhankelijk bent van de overheid, met de AOW,  zorg, huisvesting en dergelijke. Maar als je het zelf goed hebt, kun je je dan niet een beetje inleven in andere mensen? Ik zou in ieder geval óók op de vlucht slaan als mijn leven of dat van mijn familie in gevaar was, als ik bang zou zijn dat de volgende bom mij zou kunnen raken, als mijn werk niet meer mogelijk zou zijn, als…

Ik beweer heus niet dat álle vreemdelingen maar naar Nederland moeten komen, maar een beetje medegevoel mis ik wel eens. Nieuwe mensen om je heen brengen andere gewoonten mee en dat heeft ook zijn leuke kanten. Wij kwamen op die manier in aanraking met de kersttradities hier in Frankrijk.

buche-noel-143832We woonden er nog niet lang, toen onze buurvrouw vroeg of ik ook een bûche  ging maken voor de kerst. Het duurde even voor ik begreep dat het om een boomstam ging. Heel schattig schreef ze het recept voor mij op een velletje papier. Eenmaal thuis, bleek dat ik daar niets van begreep. Ons Frans was nog niet zo goed, haar handschrift redelijk onleesbaar. Geen nood, “buuf” zei: “Haal jij zelf maar marrons en een paar pakjes boter en dan gaan wij er samen eentje maken.” Dat leverde al meteen weer een volgend probleem op. Ik haalde de marrons en de boter, kwam thuis en zag toen op het etiket chataignes staan. Getsie, verkeerd, dus terug naar de winkel.

Ik kende de caissière goed en verwachtte geen problemen. Maar ze keek me aan alsof ze water zag branden en haalde de bedrijfsleider erbij. Die legde me uit dat het allebei kastanjes waren, ik nam dus het gekochte blik weer mee naar huis. Met “buuf” bakte ik een biscuitdeeg, smeerde er een botermengsel, crème au beurre,  op en rolde het op. De kastanjecrème aan de buitenkant van de rol, kerstversiering zoals hulstblaadjes erop en klaar was Kees. Vanaf dat jaar aten we altijd een bûche met kerst. Maar we blijven toch Nederlanders, voor ons is het een stuk gebak bij de koffie. Voor de Fransen is de bûche de Noël het einde van het kerstmaal, een dessert dus.

Er is ook een ander soort als dessert, de ijskoude versie. Beiden zijn voor de patissiers, de banketbakkers, een echte uitdaging: al hun creativiteit kunnen ze erin kwijt. Persoonlijk vind ik de bûches, die het dichtst bij de oorsprong blijven, het mooist.Buche-Noel-4

 

In de 12e eeuw gooide men op kerstavond, het moment van de Winterzonnewende,  een groot blok hout op het vuur, dat langzaam –liefst langer dan 3 dagen- zou branden. Het moest bij voorkeur de stam van een fruitboom zijn, want dat zou een goede fruitoogst bevorderen. Vanwege de druivenoogst werd er ook wel  wijn over de stronk gegooid. De overgebleven as werd later over de landerijen verstrooid. Het ritueel was ook bedoeld om blikseminslag en ongeluk te voorkomen. Daarom werd er veel gebeden rond het vuur.

 

Van Anne Sophie Pic, driesterren

Van Anne Sophie Pic, driesterren

Doordat de grote haarden verdwenen, ergens in de 19e eeuw, werden de te verbranden boomstammen kleiner. Weer later verving men de echte boomstronken door gebak in die vorm. Anne-Sophie Pic, kok en eigenaar van een driesterrenrestaurant in Valence, creëerde dit jaar een prachtige versie van een begroeide boomstam.

 

Onze eigen bakker maakte er ook een plaatje van. En de ijstaart die we bij de buurtjes aten, was eigenlijk te mooi om aan te breken.

Leven in een ander land betekent kennis maken met andere tradities en een andere cultuur, voor beide partijen. Zonder die buitenlanders waren er bijvoorbeeld in Nederland geen Chinese, Griekse en Mexicaanse restaurants geweest. Wijzelf nemen hier in Frankrijk over wat we prettig vinden -zoals het glas wijn à midi, om 12 uur-  en behouden de Nederlandse tradities die voor ons belangrijk zijn. Zoals het kopje koffie rond een uur of tien, thee in de middag en oliebollen met Oudjaar.

Persoonlijk ervaar ik die verschillende tradities, gebruiken en culturen als een verrijking. En dit was ook zo’n aardig traditie: in Marseille riep men vroeger, bij het aandragen van de boomstronk “Noël vient, tout bien vient”. Het is streektaal voor “Als Kerst aanbreekt komt al het goede.”

Dat wens ik u toe voor 2016: Al het goede!fireworks-1758_960_720

 

 

PS 1: De volgende column verschijnt rond 19 januari

PS 2: Even genieten van Die en omgeving, vanuit uw stoel? Kijk naar

http://vercorstv.wmaker.tv/Die-a-la-croisee-des-chemins_v976.html

 

 

Read Full Post »

Fijne Dagen !

Oudejaarsavond 2014 vierden we met een heel stel Nederlanders. Pakweg de helft van hen had een minder goed jaar achter de rug, vooral door gezondheidsproblemen. Daarom wensten we elkaar om middernacht niet alleen een Gelukkig Nieuwjaar, maar we zeiden ook: 2015 wordt vast beter. Helaas duurde dat laatste nog even voor ons, want nooit eerder hadden we zoveel tegenslagen achter elkaar en ook nooit zo lang. Gelukkig vormden vrienden en familie een vangnet en zorgden alle gasten van de gîte en de studio ook nog eens voor een welkome afleiding. Daar hadden we dus mazzel mee. En toen, zo eind oktober, keerde het tij.

Rien begon bijna fluitend aan de klussenlijst die er nog van de afgelopen winter lag. Eerst het tuinhuis bouwen en daar water en elektra aanleggen. Nu het af is, denkt hij al aan het opleuken van de buitenkant: een bankje erbij, de aanplant regelen enzovoort. Maar dat is nog even toekomstmuziek.

Daarna werd de wasmachine voor de gasten geïnstalleerd, het ding stond al maanden in de weg. Natuurlijk moest mijn eigen Piet Precies een nieuw – en vooral langer- aanrecht in zijn werkplaats en nieuwe plankjes aan de muur: nog even en hij kan gaan wonen in zijn atelier, zo mooi wordt het.0165e66f1101ec3712f04bcc4fcf419b6e7f167302_00001

Toen was de woonkamer aan de beurt, eerst het “Harryhoekje”, met de vogeltjes van Riens lievelingsoom: plankjes in de hoek en een lief lampje erboven. Vervolgens arriveerde de nieuwe bank. Oeps, even niet aan gedacht: hij kwam precies voor een radiator. Een middagje werk, toen zat en stond alles weer op de goede plek. Uit de 30 jaar oude salontafel haalde Rien het middenstuk en zette het toen weer aan elkaar. Een kleurtje erop, nog even aflakken en dan kan hij mee naar ons huisje in Nederland. Nu nog de dimmers plaatsen. Drie jaar geleden kochten we lampen,die ter plekke prachtig licht gaven. Eenmaal thuisgekomen, bleek dat ze in de winkel kennelijk gedimd waren. Wij zaten ineens in een felverlicht aquarium. Daarom gebruikten we deze lampen niet. Dimmers vinden voor halogeenlampen was niet simpel, maar het is uiteindelijk gelukt. Met de kerstboom erbij, de brandende houtkachel en een paar kaarsjes op tafel: het zijn zo wel fijne, sfeervolle dagen.

Ondertussen zit ik ook niet stil. De schildklierspecialist had me gewaarschuwd: het kan een jaar duren voor je ” ingeregeld” bent met de medicijnen. Dat was al veel eerder het geval, maar prettiger nog: allerlei andere kwaaltjes verdwenen ook. De intense vermoeidheid is weg en ik slaap zomaar hele nachten aan een stuk door. Het leven is ineens heel veel lichter. En nu kom ik toe aan allerlei klusjes die al jaren op me wachten. Zo vond ik in een kast maar liefst 3 gebreide truien die bijna af waren. Eentje was al aan elkaar gespeld,  ik hoefde alleen de naden nog maar dicht te naaien. En eindelijk ben ik ook aan de bovenste verdieping van ons huis begonnen. Bij de verhuizing 3 jaar geleden is alles wat we niet nodig hadden  daar maar neergezet. Oude bloempotten, lege koffiemelkflesjes ( gespaard voor walnotenolie die we niet meer maken), alles staat er nog net zo.

Zo trof ik er ook de boekhouding van 2005 aan en verbrandde die in de vuurkorf. Daarbij kwam ik grappige dingen tegen: een rekening bijvoorbeeld van Theo en Paula, die we toen voor het eerst als campinggasten ontvingen. Nu, 10 jaar later,  heb ik via Wordfeud dagelijks contact met haar. Of een briefje voor de accountant: uitgeschreven factuur afboeken, caravanstalling wordt niet betaald. Ik geloof dat we die caravan als betaling mochten houden…

01e152d4afdf682dd1f126b4bc457d959894ffd759Het zijn fijne dagen, als we zo rommelen in en rond het huis. Tussen al dat klussen door gaan we ook nog een dagje uit, naar Grignan. Daar is Le Village Provencal Miniatures. Het leven aan het begin van de vorige eeuw wordt er uitgebeeld, met een markt, kerk, kroeg, bakkerij,molenaar, schoenlapper etc. Er staan in totaal 70 huisjes, met 1000 dieren en mensen. Het zijn allemaal unieke exemplaren. Alle mensenhoofdjes verschillen en niemand heeft hetzelfde kledingstuk aan. Echt alles is heel klein, zoals bijvoorbeeld een ruitje of een bloemmotief in de kleding van zo’n miniatuurvrouwtje. Op de markt zie je worsten, groentes, kaassoorten, ook allemaal in miniformaat. Het is zeer de moeite waard om te bekijken.

De geschiedenis van zo’n miniatuurstadje is ook interessant. In de Middeleeuwen begon men 0146f2e3803735c0c157cc9b2f7fb8022499bd4608met het uitbeelden van de geboorte van Christus, met echte mensen, een levende kerststal dus. Maar tijdens de Franse Revolutie werden dat soort christelijke uitingen verboden. Daarom ging men binnenshuis verder, nu met miniatuurpoppen. En steeds meer werd het gewone leven uitgebeeld. Dat mondde uiteindelijk uit in deze permanente tentoonstelling.

Overigens is Grignan zelf ook een bezoekje waard: er staat een imposant kasteel, waar je via nauwe straatjes naar toe kunt lopen en waar in de zomer prachtige avondconcerten plaatsvinden. Er zijn verschillende goede restaurants, waaronder L’Etable ( de koestal) en Le Claire de la Plume, de laatste met een Michelinster. En in de omgeving zijn veel wijndomeinen, waar voortreffelijke wijnen worden verkocht.

Het is een echte dagtrip.  De rit ernaartoe, via Bourdeaux en Dieulefit is net zo mooi als de terugreis via La Bégude-de- Mazenc en Crest. Echt een fijne dag.

En dan nog zo’n leuk moment. Omdat Rien bij vrienden de elektriciteit in hun nieuwe keuken heeft geregeld, bieden zij ons een etentje aan in Chaudière, bovenop een berg in een schattig Frans dorpje. Restaurant La Garde Manger (de bewaarkast voor voedsel) wordt gerund door een topkok, die zijn opleiding in Parijs heeft genoten, daarna de wereld over is gegaan en nu hier is neergestreken. Hij spreekt naast Frans goed Engels en behoorlijk Nederlands. En het eten is er helemaal geweldig. Topkwaliteit voor weinig geld. Het is wel een middagvullend programma, want hij doet alles in zijn eentje. En met de gasten die klaar zijn, zit hij rustig een tijdje aan de bar. Op Internet lees ik dat niet iedereen van dat tempo gecharmeerd is, maar wij zijn in goed gezelschap, dus wat maakt het uit? Wij vonden het wel een fijne dag.

Hierbij wens ik u van harte heel fijne dagen!christmas-513471__180

Read Full Post »

Walnotenplantage

Walnotenplantage

Toen we in 2001 de boerderij kochten met 6 hectare grond, zat er ook een walnotenplantage bij. We arriveerden dat jaar begin november, de oogst was net binnen. De definitieve koop liet even op zich wachten, want er moest nog een stuk grond worden opgemeten door het Kadaster. Daardoor woonden we een paar maanden samen met de boer en zijn vrouw. Van hem hoorden we allerlei wetenswaardigheden over de moerbeibomen, de murier, en de walnotencultuur.

Eeuwenlang waren er in de Drôme al moerbeiplantages vanwege de zijderupsen. Op het blad van die boom kweekte men vlinders en uit de pop werd de zijdedraad afgewikkeld. Aan die cultuur kwam een eind, enerzijds door allerlei ziektes en anderzijds door goedkopere invoer van zijde via het Suezkanaal. Op het terrein van Domaine du Mûrier staat nog steeds een mooie boom en ook elders zie je hier en daar een enkel exemplaar. In de zomer zijn ze gemakkelijk te herkennen door de vele vruchten die eraf vallen, qua vorm en smaak lijken ze wel een beetje op een braam. Toen de cultuur van de moerbeibomen eindigde, werden er veel walnoten geplant.

Van oorsprong stonden er al veel van die bomen in de Isère, het departement net boven de Drôme, maar na verschillende epidemieën in de 18e eeuw verschoven de plantages beetje bij beetje naar de omringende regio’s. Echt beroemd werd de vrucht aan het eind van de  19e eeuw: per jaar werd er toen 8.500 ton ( = x 1000 kilo) geoogst en 80% daarvan ging naar Amerika.

Tot aan het begin van de 20e eeuw, toen was er, volgens Wikipedia, “een scrupuleuze akkerbouwer die fraudeerde”. De andere fruittelers verenigden zich om fraude en vervalsingen tegen te gaan en later, in 1938, leidde dat tot een heuse AOC, een Appelation d’Origine Contrôlée. Dat is een soort keurmerk, wat garant staat voor de plaats van herkomst, de kwaliteit etc. De walnoot was daarmee de eerste fruitboom die zo’n “’eretitel” kreeg. Het gaat hierbij wel om een speciale noot, de noix de Grenoble.imagesLUI46N4H

 

Toen wij dus aankwamen, in 2001, zagen we hoe de boer op ouderwetse manier de noten kraakte: hij had een oude dakpan, een tuile romaine, op zijn knie en tikte verbazend handig elke noot vakkundig in tweeën. Dat dit een kunst apart is, leerde ik het jaar erna. Het verschil in opbrengst bij de verkoop van de walnoten is ongeveer een factor 10. Je kunt ze inleveren bij een opkoper, die ze dan verwerkt, maar gepeld krijg je er veel meer voor. Ik dacht snel geld te verdienen en tikte binnen een mum van tijd 25 kilo noten kapot. Maar dan….dan moeten de noten uit die dop worden gehaald en alle tussenschotjes verwijderd. Dagen, echt dagenlang was ik ermee bezig. En dan al die scherfjes die door de kamer sprongen, het was werkelijk een bazar, een zootje!  Bovendien: de noot moest er echt in twee gave stukken uit, dan pas leverde het veel meer geld op.

Wat een rommel!

Wat een rommel!

Die halve noten gaan naar de banketbakkers, de stukjes worden op een andere manier verwerkt. En de minder goede, of kleinere noten worden gebruikt voor het maken van walnotenolie. Wij hadden dat eerste jaar wel 600 kilo walnoten, maar 575 ervan gingen heel rap naar de opkoper, als hele noot dus.

 

Onze buurman vertelde hoe het er vroeger toeging. De hele buurt kwam avonden lang bij elkaar om samen de walnoten te kraken. Met veel drank, taart en worst had men gezellige weken: als je bij de een klaar was, dan begon je bij een andere buurman. In de tijd zonder televisie was dat een mooi tijdverdrijf.

In de jaren die volgden werd onze opbrengst steeds kleiner, tot we erachter kwamen dat je de akker wel moest bewerken, het  “omleggen”, met een soort ploeg. Op die manier kregen de wortels meer lucht. Dat ploegen had nog een voordeel: Dan hield je het onkruid meteen een beetje in toom. Want ook dat was ellende,  die walnoten zoeken tussen het hoge gras. En ik leerde na een keer rapen nog iets: dat je je handen driedubbel moest beschermen. Het openen van de groene schil van een walnoot geeft namelijk een inktzwarte aanslag op de handen. Letterlijk inktzwart, vroeger werd er echt inkt van gemaakt.  En die troep kreeg je op geen enkele manier van de handen af, het moest slijten en dat kon wel drie weken duren. Het was allemaal leergeld.

Tegenwoordig gebeurt het rapen steeds vaker machinaal en dat is begrijpelijk: met de hand kost het 1,5 à 2 uur per boom om de oogst te rapen. Maar wij gingen elke dag alle 30 bomen bij langs en waren op die manier wekenlang zoet. Als je de teelt goed aanpakt, levert een boom 20 tot 25 kilo op. Van 2 kilo noten in de dop blijft 1 kilo over. En die ene kilo kan een halve liter walnotenolie opleveren.

Wij brachten zakken vol met walnoten naar een oud familiebedrijfje in Crest. Bij aankomst kwam het gepensioneerde baasje zelf altijd even kijken en proeven. Daarna gooide hij een noot voor de poten van zijn hond: als die ze opat, was de kwaliteit goed.  Dit mannetje schakelde voor het verwijderen van de schaal en de tussenschotjes een even oude vriend in, die dat voor een habbekrats deed. In het fabriekje zelf hadden ze waarschijnlijk nog nooit van de Arbeidsinspectie gehoord: open en bloot werden de noten daar verwarmd tot er olie uitliep. Maar de kwaliteit was erg goed. Die walnotenolie verkochten wij op de camping, met aan het flesje een heerlijk recept.

WALNOTENDRESSING

 1,5 dl walnotenolie,  2  eetlepels balsamico-azijn, 1  eetlepel honing en peper en zout

 Sla aanmaken ( evt. met sjalotje, tomaat en/of komkommer). Voor het opdienen walnotendressing erdoor en 2 handjes met walnoten erover ter versiering.

 tarteEn nóg een specialiteit, het overheerlijke walnotengebak. In een zanddeeg zit een vulling van walnoten met karamelsaus. Wel stampvol vitamines en calorieën, maar zo lekker dat je bijna je vingers erbij opeet.

Toen we hier kwamen wonen was er in onze wijk behalve “onze” boer nog een andere boer actief. Deze maakte van zijn walnoten o.a. notenwijn. Het bijzondere is dat deze wijn wordt gemaakt van de jonge noten, die geplukt moeten worden voor 24 juni, St.Jean. In kwarten gaan de noten in een fles, aangevuld met eau de vie, rode wijn en suiker. Soms doet men er ook nog bladeren van de walnoot bij. Het resultaat is tamelijk zoet, maar daarom juist als dessertwijn heel geschikt.walnoten-in-eau-de-vie

Helaas kan ik dat van onze opbrengst niet meer maken: onze twee walnotenbomen bij het huidige huis geven in totaal twee noten per jaar…

 

Read Full Post »